چکیده
صندوقهای ثروت ملی عمدتا با اهداف تثبیتی و یا پساندازی ایجاد میشود. در ایران نیز پس از تجربه ناموفق حساب ذخیره ارزی که با اهدافی نزدیک به صندوقهای تثبیتی ایجاد شده بود، از ابتدای برنامه پنجم توسعه و در سال 1389 صندوق توسعه ملی با اهدافی نظیر صندوقهای پساندازی بود تاسیس شد. دولتهای دارنده اینگونه صندوقها معمولا برای پایدار سازی منابع و برخورداری نسل فعلی و آتی از درآمدهای نفتی منابع صندوق را صرف سرمایهگذاری خارجی میکنند که علت آن محدودیتهای ظرفیت جذب و جلوگیری از ورود شوکهای افزایش درآمد نفتی به اقتصاد داخلی و بروز معضلاتی نظیر بیماری هلندی میباشد. اما برخی از اندیشمندان اقتصادی به دلیل کمیابی سرمایه کشورهای صادرکننده نفت، لزوم سرمایهگذاری داخلی این منابع را مطرح نمودهاند. در خصوص ایران نیز این امر مصداق داشته و لازم است منابع نفتی اندوخته شده در صندق صرف سرمایهگذاری شوند و در این میان تبدیل منابع صندوق به تسهیلات برای سرمایهگذاری بخش خصوصی میتواند تبعات سرمایهگذاریهای دولتی را کاهش داده و پایدار سازی این منابع را در پی داشته باشد.
بررسیهای این مطالعه نشان میدهد بخش خصوصی کشور از این منابع به میزان کافی برخوردار نشده و همچنان دولت مصرف کننده بخش غالب منابع صندوق میباشد و بیم آن میرود این امر سبب شود نتوان به اهداف تاسیسی صندوق که تبدیل بخشی از درآمدهای نفتی به منابعی ماندگار و بین نسلی بود، نایل آید. لذا لازم است با برخی اصلاحات در اساسنامه و نظامنامه شرایط رقابتی کافی برای برخوردار بخش خصوصی را از این منابع ایجاد نمود.
کلید واژه: صندوق ثروت ملی، ذخیره احتیاطی، صندوق توسعه ملی، درآمدهای نفتی، بخش خصوصی